Menu:

News !

Polecamy !

(2kB)
Schorzenia o pod這簑 genetycznym wyst瘼uj帷e u SBT.

Opracowanie: Monika Mikulska
www: Z Bullerbyn
mail: monika@staffik.pl

W鈔鏚 zaburze rozwojowych wyst瘼uj帷ych u ps闚 wyr騜nia si wady letalne, prowadz帷e nieuchronnie do 鄉ierci, wady powoduj帷e schorzenia o r騜nym nasileniu i rodzaju oraz wady hodowlane, nie maj帷e wp造wu na zdrowie, 篡wotno嗆 i rozw鎩 szczeni璚ia, a jedynie zmniejszaj帷e jego warto嗆 handlow. U staffordshire bull terrier闚 choroby genetyczne wyst瘼uj raczej sporadycznie i nie s istotnym problemem hodowlanym, jednak warto zapozna si z tymi, kt鏎e s opisywane w tej rasie najcz窷ciej. Poni瞠j zostan wymienione wszystkie znane w rasie wady genetyczne, jednak szerzej zostan opisane te, kt鏎e uznano za charakterystyczne dla rasy.

1.
a) Zaj璚za warga (Hare Lip). Wada wyst瘼uj帷a stosunkowo cz瘰to u stafford闚 i innych bullowatych. Diagnozowana po urodzeniu szczeni璚ia, polega na deformacji (rozszczepieniu) g鏎nej wargi. Szczeni皻a obarczone ta wad s zazwyczaj zdolne do prze篡cia.

b) Rozszczep podniebienia (Cleft Palate). Jest to jedna z najcz窷ciej stwierdzanych wad letalnych w ca貫j psiej populacji, wyst瘼uj帷a cz瘰to w powi您aniu z zaj璚z warg. Charakteryzuje si powstaniem w 篡ciu p這dowym szczeliny pomi璠zy jam ustn i nosow. Konsekwencj tej wady s trudno軼i w pobieraniu pokarmu, kt鏎y przez szczelin dostaje si do uk. oddechowego powoduj帷 zach造郾iecie czy uduszenie). Szczeni皻a poddaje si eutanazji jak najszybciej po stwierdzeniu wady.

2. Wyd逝穎ne podniebienie mi瘯kie. Wada szczeg鏊nie cz瘰to wyst瘼uj帷a w rasach typu brachycefalicznego: o kr鏒kich kufach i mocno wyra穎nym stopie. Objawy kliniczne to przede wszystkim pojawiaj帷e si trudno軼i w oddychaniu, kt鏎ym towarzyszy charakterystyczne sapanie z otwartym pyskiem, "charczenie" oraz chrapanie w czasie snu. Trudno軼i w oddychaniu mog powodowa r闚nie szybsze m璚zenie si psa w wyniku deficytu tlenowego w tkankach. Nie jest to typowa wada genetyczna, a jedynie schorzenie wrodzone charakterystyczne dla osobnik闚 o znacznie skr鏂onych kufach i g這wach. W szczeg鏊nych przypadkach wymaga interwencji chirurgicznej polegaj帷ej na usuni璚iu nadmiaru tkanki tworz帷ej fa責 podniebienia.

3. Nawykowe zwichni璚ie rzepki (Slipping Patella) . Jest to schorzenie stawu kolanowego, kt鏎ego przyczyn jest z貫 wykszta販enie si ko嗆ca utrzymuj帷ego staw kolanowy w odpowiedniej pozycji skutkiem czego dochodzi do dyslokacji (zwichni璚ia) rzepki. Zale積ie od stopnia zaawansowania choroby takie zwichni璚ia pojawiaj si u danego osobnika rzadko (kilka razy w roku) lub cz瘰to (nawet kilka razy dziennie). Zwichni皻a rzepka najcz窷ciej powraca na swoje miejsce po rozlu幡ieniu mi窷ni i rozprostowaniu nogi. U niekt鏎ych ps闚 jednak rzepka nie powraca samoistnie i konieczne jest nastawienie. W momencie wy郵izgni璚ia si rzepki ze stawu (najcz窷ciej w czasie ruchu) pojawia si nag豉 kulawizna kt鏎a po chwili samoistnie przechodzi. Schorzenie nie powoduje ci庵貫go b鏊u, pies poza momentami zwichni璚ia porusza si normalnie. Leczenie jest mo磧iwe jedynie poprzez interwencj chirurgiczn. Do podobnych objaw闚 mo瞠 doj嗆 na skutek uraz闚 skr璚enia lub zerwania wi瞛ad豉 krzy穎wego. Podejrzewany istotny czynnik genetyczny (zauwa穎no tendencje do wyst瘼owania wady w liniach hodowlanych).

(15kB) (15kB)
Rys. 1 Schemat zdrowego stawu kolanowego
Rys. 2 Zwichni璚ie rzepki
4. Wn皻rostwo (Un-descended Testicles). U ps闚 oba j康ra powinny znajdowa si w mosznie. Czasem jedno lub oba j康ra nie zst徙i do worka mosznowego pozostaj帷 w jamie brzusznej lub w kanale pachwinowym. J康ro takie nadal wytwarza hormony, ale produkcja plemnik闚 jest zazwyczaj upo郵edzona. Mechanizm dziedziczenia wn皻rostwa nie jest jednoznacznie wyja郾iony, najprawdopodobniej wywo逝je je kilka autosomalnych gen闚 recesywnych. Ze wzgl璠u na dziedziczny charakter tej cechy nale篡 eliminowa z hodowli zar闚no wn皻ry jak i ich rodzic闚.

5. Dysplazja stawu biodrowego (Hip Dysplasia). Schorzenie dziedziczne wyst瘼uj帷e powszechnie u ponad 200 ras ps闚. Polega na niedorozwoju panewki miednicy, jej wi您ad豉 i g這wy ko軼i udowej. Gdy niedorozw鎩 jest minimalny objawy s trudno zauwa瘸lne. W postaci ostrej choroby pies mocno kuleje, odczuwa dokuczliwy b鏊, w postaci skrajnej - nie mo瞠 chodzi. Dysplazja jest niestety nieuleczalna. Mo積a 豉godzi jej objawy ale jedyn skuteczn metod jest operacja wstawienia sztucznego stawu biodrowego.

Symbole okre郵aj帷e stopie dysplazji biodrowej u ps闚 (godne z zaleceniami FCI):
  • A - wolny od dysplazji
  • B - prawie normalny
  • C - nieznaczna (lekka) dysplazja
  • D - umiarkowana (鈔ednia) dysplazja
  • E - ci篹ka dysplazja

W Polsce dysplazja biodrowa nie jest cz瘰to spotykan wad u SBT, jednak wg statystyki OFA (Orthopedic Foundation for Animals, Columbia, USA) wyst瘼uje ona u 17% badanych na t wad staffik闚. R闚nocze郾ie opisano dysplazj 這kciow u 10% badanych w USA ps闚.

6. Choroby oczu. S cz瘰te u wi瘯szo軼i ras ps闚 i mog wyst瘼owa pod wieloma postaciami, dotyczy ro積ych struktur narz康u wzroku.

(29kB)a) Dziedziczna katarakta (Hereditary Cataract). Termin katarakta (inaczej za熤a) oznacza zm皻nienie soczewki, kt鏎e powoduje, 瞠 jest ona cz窷ciowo lub ca趾owicie nieprzezierna i nie przepuszcza promieni 鈍ietlnych w g陰b ga趾i ocznej. Za熤a dziedziczna jest chorob przewlek陰, rozwijaj帷 si latami. Pierwsze objawy choroby pojawiaj si ju u m這dych ps闚, zazwyczaj przed 1 rokiem 篡cia i dotycz najcz窷ciej obu oczu, prowadz帷 do ca趾owitej 郵epoty pomi璠zy 2 a 3 rokiem 篡cia. Obecnie metod z wyboru w leczeniu za熤y jest zabieg usuni璚ia zm皻nia貫j soczewki.

Mutacja odpowiedzialna za ten defekt zosta豉 zidentyfikowana, dzi瘯i czemu opracowano test DNA sprawdzaj帷y obie kopie genu osobnika i okre郵aj帷y jego status genetyczny (wolny, nosiciel, chory). U豉twia to znacznie prac hodowlan poprzez mo磧iwo嗆 takiego doboru osobnik闚, kt鏎y pozwala na unikanie urodze wadliwych szczeni徠.

b) Dodatkowe rz瘰y (Extra Eyelashes - Disticiasis). Jest to wada polegaj帷a na wyrastaniu rz瘰ek na tej cz窷ci powieki, kt鏎a zwykle jest ich pozbawiona, przylegaj帷ych bezpo鈔ednio do rog闚ki. Czasem jest to ca造 podw鎩ny rz康, a czasem jedna rz瘰ka. Jak du篡 wp造w ma ta wada na dra積ienie oka zale篡 od miejsca wyrastania rz瘰ek oraz ich ilo軼i. Choroba mo瞠 si objawia tylko lekkim zapaleniem rog闚ki, ale mo瞠 tak瞠 doj嗆 do jej uszkodzenia. W zale積o軼i od nasilenia schorzenia mog wyst徙i: 透awienie, pojawianie si czerwonych naczynek krwiono郾ych na rog闚ce, zaczerwienienie spoj闚ek, owrzodzenie rog闚ki, zm皻nienie rog闚ki, mru瞠nie oka. Dodatkowe rz瘰ki mo積a usun望 operacyjnie.

c) Wwini璚ie (entropium) powieki (entropion). (32kB)Entropium czyli wwini璚ie powieki nale篡 do najcz窷ciej spotykanych dziedzicznych wad powiek u ps闚 i polega na zawini璚iu si brzegu powieki w stron ga趾i ocznej. Powoduje to dra積ienie ga趾i ocznej przez rz瘰y i sier嗆 - w kr鏒kim czasie doprowadza do zapalenia spoj闚ek, oko jest silnie zaczerwienione i 透awi. Pierwsze objawy choroby pojawiaj si zwykle w wieku 6-12 miesi璚y. Praktycznie jedynym sposobem leczenia entropium jest operacyjna korekcja powieki, kt鏎a zmienia jej u這瞠nie.

d) Przetrwa貫 hiperplastyczne cia這 szkliste (Persistent Hyperplastic Primary Vitrious - PHPV). Stosunkowo cz瘰to spotykane schorzenie u ps闚 w UK. Na chwile obecn nie potwierdzono jednoznacznie czy jest to wada o pod這簑 czysto genetycznym. Wiadomo, 瞠 pojawia si w 篡ciu p這dowym szczeni璚ia i po urodzeniu nie post瘼uje z wiekiem. Choroba, w medycynie ludzkiej opisywana r闚nie jako zesp馧 przetrwa貫go unaczynienia p這dowego, jest spowodowana defektem regresji naczy krwiono郾ych zaopatruj帷ych soczewk oka w 篡ciu p這dowym. U zdrowych osobnik闚 naczynia te zanikaj przed porodem, natomiast u osobnik闚 obarczonych wad pozostaj po urodzeniu, w efekcie czego dochodzi do wytworzenia przetrwa貫go nab這nka zawieraj帷ego granulki pigmentu, umiejscowionego zazwyczaj w tylnej cz窷ci soczewki. Ma貫 zmiany wyst瘼uj帷e tylko jako kropki pigmentu umiejscowione na tyle soczewki nie daj zazwyczaj objaw闚, ale ci篹kie zmiany w obr瑿ie soczewki mog prowadzi nawet do wt鏎nej 郵epoty. Wada najcz窷ciej dotyczy obu oczu. Mo積a j diagnozowa klinicznie tylko w badaniu okulistycznym przy u篡ciu oftalmoskopu ju u 6-8 tygodniowych szczeni徠. Wada wyst瘼uje r闚nie u doberman闚.

7. (27kB)L-2-HGA (L-2-hydroxyglutaric aciduria). Jest to stosunkowo niedawno zdiagnozowana nieuleczalna, neurometaboliczna choroba o pod這簑 genetycznym (typ dziedziczenia identyczny jak w przypadku HC). Wyst瘼uje tylko u ps闚 rasy staffordshire bull terrier (ale podobne schorzenie opisano u ludzi). Atakuje centralny uk豉d nerwowy, w szczeg鏊no軼i m霩g. Charakteryzuj帷e si wyst瘼owaniem podwy窺zonego poziomu kwasu L-2-hydroksyglutarowego w moczu, krwi i p造nie m霩gowo-rdzeniowym. Objawy u ps闚 to: ataki epilepsji, drgawki, sztywno嗆 i skurcze mi窷ni oraz wyst瘼owanie tzw. chwiejnego chodu ("wobbly" gait). Mo瞠 r闚nie wyst瘼owa nietypowa nadpobudliwo嗆 lub przeciwnie, tzw. "zawieszanie si" (pies stoi nieruchomo przez d逝窺zy czas w stanie ot瘼ienia). Atak ostry nast瘼uje zazwyczaj jako efekt intensywnego wysi趾u, podniecenia, silnych emocji czy podobnych nietypowych sytuacji. Choroba, poza wymienionymi objawami, prowadzi do demencji przejawiaj帷ej si brakiem pos逝sze雟twa wynikaj帷ym z zapomnienia (30kB)wyuczonych komend. Symptomy choroby s niespecyficzne, mog wyst徙i wszystkie lub tylko jeden, w zwi您ku z tym mo瞠 by mylona z innymi chorobami neurologicznymi, jak np. epilepsja. Pierwsze objawy mog si pojawia pomi璠zy 6 a 12 miesi帷em 篡cia szczeni璚ia, aczkolwiek zdarzaj si przypadki, 瞠 choruj dopiero starsze zwierz皻a. Najpewniejsz metod diagnostyczn jest badanie rezonansem magnetycznym (RM), kt鏎e wykazuje charakterystyczne zmiany zachodz帷e w wyniku odk豉dania si kwasu L-2-hydroksyglutarowego w m霩gu. Ostateczna diagnoza powinna by potwierdzona badaniem krwi i moczu na obecno嗆 L-2-HGA. Choroba ta jest uwarunkowana obecno軼i recesywnego genu autosomalnego, co oznacza, 瞠 aby osobnik zachorowa musi posiada dwa zmutowane recesywne allele. Pies posiadaj帷y w genotypie jedn kopi zmutowanego genu i drug normalnego jest zdrowy, ale jest nosicielem choroby i gen ten przeka瞠 po這wie swego potomstwa. Mutacja odpowiedzialna ze t chorob zosta豉 zidentyfikowana przez laboratorium Animal Health Trust, dzi瘯i czemu jest mo磧iwo嗆 przetestowania DNA osobnika na obecno嗆 wadliwego genu. Test, podobnie jak w przypadku dziedzicznej katarakty daje mo磧iwo嗆 poznania statusu genetycznego nie tylko ps闚, kt鏎e s chore, ale przede wszystkim nosicieli, kt鏎e nie wykazuj 瘸dnych klinicznych objaw闚 choroby ( a mog by potencjalnymi rodzicami chorych szczeni徠).

Zalecenia hodowlane w przypadku wad genetycznych uwarunkowanych recesywnym genem autosomalnym (HC i L2HGA):

Psy kojarzone Potomstwo Zalecenia hodowlane
wolny x wolny 100 % wolnych Zalecane
Wolny x nosiciel 50 % wolnych
50 % nosicieli
Dozwolone, ale wszystkie szczeni皻a powinny zosta przetestowane na obecno嗆 zmutowanego genu
Wolny x chory 100 % nosicieli Niezalecane, nie ma potrzeby testowania potomstwa
Nosiciel x nosiciel 50 % nosicieli
25 % wolnych
25 % chorych
Zabronione ze wzgl璠u na mo磧iwo嗆 urodzenia si chorych szczeni徠
Nosiciel x chory 50 % chorych
50 % nosicieli
Zabronione, j.w.
Chory x chory 100 % chorych Zabronione - wszystkie szczeni皻a z takiego kojarzenia by造by chore


Psy b璠帷e nosicielami niekorzystnych gen闚, powinny by systematycznie eliminowane z hodowli. Nale篡 jednak pami皻a o tym aby proces ten przebiega stopniowo, tak aby nie zaw篹a gwa速ownie puli genowej w rasie. Wskazana wydaje si ca趾owita eliminacja z hodowli osobnik闚 przeci皻nych b璠帷ych nosicielami wadliwych gen闚. Co do osobnik闚 wybitnych, doskona造ch, ale nosicieli, nale篡 je moim zdaniem pozostawi w hodowli planuj帷 jednak kojarzenia w taki spos鏏, aby nie dopu軼i do urodzenia si wadliwych szczeni徠.

Obecnie istnieje mo磧iwo嗆 przetestowania psa na obecno嗆 niekorzystnych gen闚 recesywnych warunkuj帷ych HC i L2HGA. W tym celu nale篡 pobra pr鏏k 2 ml krwi na EDTA lub 郵iny (pobierana przy pomocy specjalnego zestawu, kt鏎y mo積a zam闚i w AHT) i przes豉 wraz z formularzem i dowodem wp豉ty do laboratorium Animal Health Trust w Wielkiej Brytanii: Genetic Services, Animal Health Trust, Lanwades Park, Kentford, Newmarket, Suffolk CB8 7UU. Formularze dost瘼ne stronie: http://www.aht.org.uk/pdf/sbtL2HGAwithHCformvat.pdf

Warto doda, 瞠 The Staffordshire Bull Terrier Breed Council of Great Britain and Northern Ireland, zrzeszaj帷y wszystkie UK SBT Clubs, stowarzyszenia i hodowle zarejestrowane w UK Kennel Club wymaga od ps闚 hodowlanych certyfikatu stwierdzaj帷ego ich status genetyczny pod wzgledem HC i PHPV oraz L-2-HGA. Informacje te s bezwzglednie wymagane przy doborze par do kojarze: zabronione jest takie kojarzenie, w wyniku kt鏎ego mog造by urodzi si szczeni皻a chore (czyli kojarzenie nosiciel x nosiciel, nosiciel x "chory", "chory" x "chory"), dopuszczalne, aczkolwiek niepo膨dane, jest kojarzenie wolny x "chory" (w jego wyniku mamy 100% nosicieli). Po膨dane kojarzenia par to: wolny x wolny (100% wolnych) i wolny x nosiciel (50% nosicieli).

Laboratorium wykonujace badania DNA w kierunku HC i L2HGA:
www.aht.org.uk

Przyk豉dy certyfikat闚 z wynikami test闚:
www.staffords.co.uk/ex_certs.htm

Opracowano na podstawie:

1. The Staffordshire Bull Terrier Breed Council of Great Britain and Northern Ireland - Kennel Club Sample Registeration Documents: www.staffords.co.uk
2. The Staffordshire Bull Terrier Club of Victoria - Information on Inherited Problems: www.sbtcv.org.au
3. The East Midlands Staffordshire Bull-Terrier Club: www.emsbtc.co.uk

<< wstecz

All Right Reserved : Copyright by Staffordshire Bull Terrier Info : design by Lucas

[ Informacje o prawach autorskich do materia堯w wykorzystywanych na stronach portalu SBT Info oraz zasady korzystania z serwisu ]